Ergen Çocuklarla Oyun ve Ders Dengesi 

Oyun Bağımlılığını Anlamak

Bugün bir danışanım geldi. Gözlerinde yorgunluk vardı. “Hocam, ergen oğlumla baş edemiyorum” dedi. “Sürekli oyun oynuyor, derslerine hiç odaklanmıyor. Ne desem ters tepiyor. Yasak koysam daha da hırçınlaşıyor, serbest bıraksam tamamen kopuyor. Ne yapacağımı şaşırdım...”

Bunu duyunca gülümsedim. O kadar tanıdık bir hikayeydi ki… Oyun bağımlılığı, derslerden kaçış, iletişim kopukluğu… Pek çok annenin yaşadığı bir süreçti bu.

Peki neden bazı çocuklar oyun dünyasına bu kadar bağlanıyor? Şöyle düşünelim… Oyun oynarken çocuk ne hissediyor? Özgürlük… Güç… Başarı… Gerçek hayatta belki de eksik hissettiği her şeyi oyun ona sunuyor.

İletişimi Güçlendirmek için Sağlıklı İletişim ve Motivasyon Yöntemleri

“Peki, onun dünyasına girdiniz mi?” diye sordum. “Ne demek hocam?” dedi şaşkınlıkla.

“Oyunları neden bu kadar sevdiğini sordunuz mu? Hangi oyunu oynadığını merak ettiniz mi? Yanına oturup ‘Şu an ne yapıyorsun, bana da anlatır mısın?’ dediniz mi?”

Bir an düşündü. “Hayır” dedi. “Ben hep ‘Yeter artık, kapat şu oyunu’ diye yaklaşıyorum.”

İşte tam da burada kopuyoruz çocuklarımızdan. Sürekli onları durdurmaya çalışıyoruz ama aslında onların dünyalarına dahil olmuyoruz.

“Bir gün denemek ister misiniz?” dedim. “Oturun yanına, sadece izleyin. ‘Bu oyunun nesini seviyorsun? En çok hangi kısmı hoşuna gidiyor?’ diye sorun. Sakın eleştirmeyin, sadece anlamaya çalışın.”

Bunu yapacağını söyledi ama hâlâ içi rahatsızdı. “Ama hocam, dersler ne olacak? Sürekli oyun oynarsa geleceği mahvolacak...”

“Evet” dedim, “ama tamamen yasaklamak bir çözüm değil. Dengeli bir sistem kurmamız lazım. Oyun oynadığı için suçluluk hissetmesini değil, zaman yönetimini öğrenmesini sağlamalıyız.”

Sonra birlikte bir plan yaptık. Dedim ki:

Önce oyun saatlerini belirleyin. Ama bunu bir kural koyarak değil, birlikte karar alarak yapın. Ona “Ne zaman ders çalışmak senin için daha kolay olur?” diye sorun. Böylece kendi kararlarını vermesine alan açarsınız. Çocuklar genellikle kendi fikirlerinin dikkate alındığını hissettiklerinde kurallara daha kolay uyum sağlarlar. Ona seçenekler sunarak, “Sence oyun oynadıktan sonra mı yoksa önce mi ders çalışmak senin için daha iyi olur?” diye sorabilirsiniz. Bu şekilde sorumluluğu tamamen siz yüklenmek yerine onun da dahil olduğu bir sistem oluşturmuş olursunuz.

Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırmak

Dersleri bir yük gibi göstermek yerine eğlenceli hâle getirin. Unutmayın, oyunlar neden bu kadar cazip? Çünkü içinde ödüller, rekabet, hedefler ve başarı hissi var. Peki, dersleri neden bu mantıkla işlemeyelim? Onunla küçük yarışmalar yapabilirsiniz.

Örneğin, “Hadi bakalım, bu 10 soruyu kim daha hızlı çözecek?” diye ona meydan okuyabilirsiniz. Ya da sevdiği bir şeyle bağlantı kurabilirsiniz. Eğer tarihi seviyorsa, dersleri bir zaman yolculuğuna benzeterek anlatabilirsiniz. Matematikte her çözdüğü soru için ona bir yıldız verip, belirli sayıda yıldız topladığında birlikte güzel bir aktivite yapabilirsiniz. Önemli olan dersleri sıkıcı ve zorunlu bir görev gibi sunmak yerine, oyunların sunduğu o başarı ve keyif hissini içine dahil etmek.

Onu sürekli eleştirmek yerine, gösterdiği küçük çabaları fark edip takdir edin. Genellikle ebeveynler olarak çocuklarımızın yapmadıklarına odaklanırız. “Hiç çalışmıyorsun”, “Hep oyun oynuyorsun”, “Bu şekilde başarılı olamazsın” gibi cümleler onların motivasyonunu daha da düşürür. Oysa küçük çabaları fark etmek, onları daha fazlası için cesaretlendirir. “Bugün 20 dakika ders çalıştın, harikasın…”, “Bak fark ettim, dünle kıyasladığımızda bugün daha hızlı bitirdin, çok iyi gidiyorsun” gibi cümleler çocuğunuzun içsel motivasyonunu güçlendirir.

Buradaki kritik nokta, takdirin sadece sonuç odaklı değil, süreç odaklı olması. Yani sadece sınavdan yüksek not aldığında değil, çalışmaya başladığında, bir konuda çaba gösterdiğinde de desteklenmesi gerekiyor. Çünkü süreç içinde takdir edilen çocuk, uzun vadede kendi kendine motive olmayı öğrenir.

Bağımlılığı Yönetmek İçin Sınırlar Koymak

Böylece hem oyun hem de dersler konusunda dengeyi kurabiliriz. Çünkü asıl mesele oyunları tamamen ortadan kaldırmak değil, zamanı doğru kullanmayı öğretmek. Çocuğunuz, kendisine güvenildiğini ve sürecin bir parçası olduğunu hissettiğinde, derslere olan yaklaşımı da değişecektir.

Bunları duyunca danışanım gözlerini kıstı, düşündü. “Hiç böyle bakmamıştım” dedi.

“Çünkü hep biz yetişkinler gibi düşünüyoruz” dedim. “Ama çocuklarımızın dünyasında başarı, kurallar ve disiplin bizim bildiğimiz gibi işlemiyor. Onlara rehberlik ederken önce onların dünyasına dahil olmamız gerekiyor.”

Bir hafta sonra tekrar geldi. Gülümsüyordu bu kez. “Hocam, söylediklerinizi denedim” dedi. “Oturup onunla konuştum. Oyunun içeriğini bana anlattı. Şaşırdım, aslında stratejik düşünmeyi, takım çalışmasını öğreten bir oyunmuş. İlk kez kendimi ona bu kadar yakın hissettim. Birlikte bir ders programı hazırladık. Kendi kararlarını verdiği için daha istekli çalışmaya başladı.”

İşte mesele tam da bu… Çocuklarımızı anlamadan değiştirmeye çalıştığımızda direnç gösteriyorlar. Ama önce onları dinleyip, kendi dünyalarına girdiğimizde değişim kendiliğinden başlıyor.

Eğer siz de benzer bir süreçten geçiyorsanız, bir adım geri çekilin ve şu soruyu sorun: Çocuğumun dünyasını gerçekten biliyor muyum? Eğer cevabınız hayırsa, önce oradan başlayın.

Ve hatırlayın… Bağ kurmadan yönlendirmek imkânsızdır.

Neden Reyhan İldaş?

• Türkiye’nin en deneyimli ThetaHealing Master & Science Eğitmeni.
• 30 yılı aşkın tecrübe ve 10.000’den fazla danışan.
• Hem uygulayıcılar hem de eğitmenler için kapsamlı ve derinlemesine eğitim programları.
• Uluslararası sertifikalı ICF Koçluk eğitimleriyle profesyonel koçluk kariyerine adım atma fırsatı.
• Online ve yüz yüze eğitim seçenekleriyle esnek bir öğrenme deneyimi.

Kendi ışığınızı bulmak ve hayatınızın lideri olmak için Reyhan İldaş’ın eğitimlerine katılmak, sizin için bir dönüm noktası olacak. Sadece bir eğitim değil, aynı zamanda hayatınızı dönüştürme fırsatı sizi bekliyor.

Sosyal Medyada Takip Edin ve Bağlantıda Kalın!
Reyhan İldaş’ı sosyal medya hesaplarından takip ederek güncel seminer, eğitim ve etkinlik duyurularını kaçırmayın. Bu yolculuğun bir parçası olmak için şimdi adım atın.

Siz de bu yolculuğa katılın ve hayatınızda fark yaratın!